NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG XEM XÉT, THẢO LUẬN VÀ THÔNG QUA NGHỊ QUYẾT TẠI KỲ HỌP HĐND PHƯỜNG TÂN CHÂU

Trong tiến trình đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng nhân dân phường Tân Châu ngày càng trở nên cấp thiết. Trong đó, xem xét, thảo luận và thông qua nghị quyết tại kỳ họp là hoạt động trung tâm, thể hiện trực tiếp vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Chất lượng nghị quyết không chỉ phụ thuộc vào nội dung được ban hành mà còn phụ thuộc vào trách nhiệm, bản lĩnh và kỹ năng của đại biểu HĐND trong quá trình nghiên cứu, thẩm tra, thảo luận và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương.

Hoạt động của Hội đồng nhân dân (HĐND), kỳ họp là hình thức hoạt động quan trọng nhất, nơi HĐND thực hiện quyền quyết định các vấn đề của địa phương và thực hiện chức năng giám sát theo quy định của pháp luật. Chất lượng của mỗi kỳ họp không chỉ được đánh giá bằng số lượng nghị quyết được ban hành, mà quan trọng hơn là ở tính đúng đắn, khả thi, hiệu quả của từng nghị quyết và mức độ phản ánh được ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân.

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, yêu cầu đặt ra đối với HĐND phường ngày càng cao hơn. HĐND phường không chỉ quyết định những vấn đề quản lý hành chính cơ sở mà còn trực tiếp tham gia quyết định nhiều vấn đề liên quan đến quản trị đô thị, chuyển đổi số, phát triển hạ tầng, môi trường sống và chất lượng phục vụ Nhân dân. Điều đó đòi hỏi mỗi đại biểu HĐND phải không ngừng nâng cao kỹ năng xem xét, thảo luận và thông qua nghị quyết tại kỳ họp.

XÁC ĐỊNH ĐÚNG THẨM QUYỀN: YÊU CẦU ĐẦU TIÊN ĐỂ BẢO ĐẢM CHẤT LƯỢNG NGHỊ QUYẾT

Một trong những nguyên tắc quan trọng nhất khi xem xét nghị quyết là phải xác định đúng thẩm quyền của HĐND phường. Đây không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật lập pháp mà còn là điều kiện bảo đảm tính hợp pháp, hợp hiến của nghị quyết.

Theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15, thẩm quyền của HĐND phường được xác định trên cơ sở kết hợp giữa nhiệm vụ, quyền hạn chung của HĐND cấp xã quy định tại Điều 21 và nhiệm vụ, quyền hạn đặc thù của HĐND phường quy định tại Điều 23.

Nếu Điều 21 xác định các nhiệm vụ, quyền hạn chung như quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, dự toán và quyết toán ngân sách, đầu tư công, biện pháp bảo đảm thi hành pháp luật, an sinh xã hội, quốc phòng – an ninh…, thì Điều 23 bổ sung những nhiệm vụ mang tính đặc thù của chính quyền đô thị như quản lý phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, chỉnh trang đô thị, bảo vệ môi trường đô thị, phát triển thương mại – dịch vụ, kinh tế số, chính quyền số và chuyển đổi số trong quản lý địa phương.

Điều này cho thấy phạm vi hoạt động của HĐND phường hiện nay rộng hơn, yêu cầu cao hơn và gắn trực tiếp với đời sống đô thị. Vì vậy, khi xem xét dự thảo nghị quyết, đại biểu HĐND phải đánh giá kỹ nội dung đó có thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND phường hay không; có phù hợp với phân cấp, phân quyền hiện hành không; có chồng chéo với nhiệm vụ của UBND hoặc cơ quan cấp trên hay không.

Thực tiễn cho thấy, nếu xác định không đúng thẩm quyền sẽ dẫn đến tình trạng nghị quyết thiếu tính khả thi, khó tổ chức thực hiện hoặc phải điều chỉnh, hủy bỏ sau khi ban hành. Đây là vấn đề cần đặc biệt lưu ý trong quá trình chuẩn bị và xem xét nghị quyết.

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGHIÊN CỨU HỒ SƠ TRƯỚC KỲ HỌP

Chất lượng nghị quyết phụ thuộc rất lớn vào quá trình chuẩn bị và nghiên cứu tài liệu trước kỳ họp. Một đại biểu HĐND có trách nhiệm không thể chỉ nghe báo cáo tại hội trường rồi biểu quyết, mà phải dành thời gian nghiên cứu toàn diện hồ sơ trình kỳ họp.

Đối với mỗi dự thảo nghị quyết, đại biểu cần tập trung làm rõ một số vấn đề cốt lõi: sự cần thiết ban hành nghị quyết; căn cứ pháp lý; tác động đối với người dân và địa phương; nguồn lực thực hiện; trách nhiệm của cơ quan tổ chức thực hiện và tính khả thi của chính sách.

Đặc biệt, đối với các nghị quyết liên quan đến đầu tư công, ngân sách, đất đai, môi trường, quy hoạch hoặc chuyển đổi số, đại biểu cần nghiên cứu sâu hơn các phụ lục, số liệu, phương án triển khai và đánh giá tác động thực tế. Một nghị quyết dù đúng quy định nhưng nếu thiếu nguồn lực, thiếu cơ chế thực hiện hoặc không phù hợp thực tiễn thì khó phát huy hiệu quả trong cuộc sống.

Trong điều kiện đô thị phát triển nhanh, nhiều vấn đề mới phát sinh liên quan đến hạ tầng, môi trường, quản lý dân cư, trật tự đô thị, đại biểu HĐND càng phải chủ động tiếp cận thực tiễn, lắng nghe ý kiến cử tri để việc xem xét nghị quyết sát với yêu cầu của địa phương.

THẨM TRA PHẢI THỰC CHẤT, CÓ CHÍNH KIẾN RÕ RÀNG

Hoạt động thẩm tra của các Ban HĐND có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nghị quyết. Báo cáo thẩm tra không chỉ là thủ tục bắt buộc mà còn là căn cứ quan trọng để đại biểu HĐND xem xét, quyết định.

Một báo cáo thẩm tra có chất lượng phải thể hiện rõ quan điểm của Ban HĐND; chỉ ra nội dung phù hợp, chưa phù hợp; phân tích rõ tính pháp lý, tính khả thi, tác động kinh tế - xã hội và những vấn đề cần tiếp tục chỉnh lý.

Đối với HĐND phường, việc thẩm tra cần đặc biệt chú ý đến yếu tố quản trị đô thị. Những nghị quyết liên quan đến hạ tầng kỹ thuật, chỉnh trang đô thị, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường hay phát triển thương mại – dịch vụ phải được xem xét trong mối liên hệ tổng thể với quy hoạch, khả năng cân đối ngân sách và nhu cầu thực tế của người dân.

Thực tiễn hoạt động HĐND cho thấy, ở đâu công tác thẩm tra kỹ lưỡng, khách quan, có chiều sâu thì ở đó chất lượng nghị quyết được nâng lên rõ rệt và hạn chế được tình trạng nghị quyết thiếu tính khả thi.

THẢO LUẬN DÂN CHỦ NHƯNG PHẢI ĐI VÀO TRỌNG TÂM

Thảo luận tại kỳ họp là diễn đàn để đại biểu thể hiện trách nhiệm trước cử tri và Nhân dân. Một phiên thảo luận hiệu quả phải bảo đảm tính dân chủ, thẳng thắn, trách nhiệm nhưng đồng thời phải tập trung vào trọng tâm vấn đề.

Đại biểu khi phát biểu cần đi thẳng vào nội dung chính, tránh trình bày dàn trải hoặc lặp lại báo cáo. Ý kiến thảo luận phải có lập luận, có căn cứ pháp lý, có số liệu hoặc dẫn chứng thực tiễn; đồng thời phải thể hiện rõ quan điểm đồng tình hay chưa đồng tình đối với từng nội dung cụ thể.

Trong điều hành kỳ họp, vai trò của Chủ tọa đặc biệt quan trọng. Chủ tọa cần gợi mở đúng vấn đề, định hướng nội dung cần tập trung thảo luận, khuyến khích tranh luận đối với các nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau và kết luận rõ ràng trước khi biểu quyết.

Chỉ khi hoạt động thảo luận thực sự dân chủ, thực chất và có chiều sâu thì nghị quyết được thông qua mới phản ánh đúng ý chí của HĐND và nguyện vọng của Nhân dân.

GẮN VIỆC BAN HÀNH NGHỊ QUYẾT VỚI GIÁM SÁT THỰC HIỆN

Một nghị quyết chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tổ chức thực hiện nghiêm túc và mang lại hiệu quả thực tế. Vì vậy, cùng với việc xem xét, thông qua nghị quyết, HĐND phải đặc biệt quan tâm đến cơ chế giám sát việc thực hiện nghị quyết sau kỳ họp.

Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND số 121/2025/QH15 xác định rõ giám sát là phương thức kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo đảm các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng Hiến pháp và pháp luật. Đồng thời, Nghị quyết số 114/2025/UBTVQH15 yêu cầu hoạt động giám sát của HĐND phải có trọng tâm, trọng điểm, tránh hình thức và bảo đảm hiệu quả thực tế. 

Do đó, trong mỗi nghị quyết cần xác định rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện, thời hạn thực hiện, chế độ báo cáo và cơ chế kiểm tra, giám sát. Đại biểu HĐND không chỉ làm nhiệm vụ biểu quyết thông qua nghị quyết mà còn phải theo dõi việc triển khai trong thực tế, kịp thời phản ánh những khó khăn, bất cập phát sinh để HĐND và các cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý.

ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG HĐND ĐỂ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU PHÁT TRIỂN ĐỊA PHƯƠNG

Trong điều kiện xây dựng chính quyền đô thị hiện đại, yêu cầu đặt ra đối với HĐND phường ngày càng cao hơn. Mỗi đại biểu HĐND cần không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn, kỹ năng phân tích chính sách, kỹ năng giám sát và kỹ năng tranh luận tại nghị trường.

Đổi mới và nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND không chỉ là yêu cầu về tổ chức hoạt động của cơ quan dân cử mà còn là yêu cầu từ thực tiễn phát triển địa phương và sự kỳ vọng của Nhân dân.

Mỗi nghị quyết được ban hành đúng pháp luật, sát thực tiễn, khả thi và được giám sát chặt chẽ sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương, xây dựng chính quyền phường ngày càng công khai, minh bạch, phục vụ Nhân dân tốt hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Ngọc Minh